Tarih: 25.11.2017
Adres:  http://www.anreva.com.tr/TR/HaberYazdir.aspx?ID=3076&IcerikID=45

Diyarbakır Gayrimenkul Piyasası 2012 Araştırması

09.04.2012 12:00:00 AM


DİYARBAKIR İLİ VE GAYRİMENKUL PİYASASI-2012

Isının 40-50 dereceye vardığı sıcak yaz günlerinin bunaltıcı yaz sıcağından kurtulmak amacıyla gelişen düz damlı evleri ile tipik yöre mimarisinin günümüzde de yaşatıldığı Diyarbakır, uzun surları, On Gözlü tarihi köprüsü ile görülmesi gereken illerden bir tanesidir.

Diyarbakır, Osmanlılar döneminde önemli eyaletlerden birinin merkezi olmuş, doğuya sefer yapan orduların hareket üssü ve kışlağı görevini görmüştür. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde özellikle 1.Dünya Savaşı'nın yakın zamanlarda hastalık, yangın ve sefalet yüzünden büyük sıkıntı çeken Diyarbakır; Cumhuriyet devrinde büyük ve önemli imar, sosyal, kültürel ve ekonomik hareketler yaşamıştır. 1950'lerden sonra yeni şehir kurulmuş; yollar, hastaneler, okullar ve modern yapılarla gün geçtikçe büyümüş ve gelişmiştir. Yeni şehir kara, hava ve demir yolarıyla Türkiye'nin dört bir yanına bağlanmış önemli merkezlerden biri haline gelmiştir .

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin orta kısmında, Elcezire'nin (Mezopotamya) kuzeyinde yer almaktadır. Doğuda Siirt ve Muş; batıda Şanlıurfa, Adıyaman, Malatya; kuzeyde Elazığ ve Bingöl; güneyde ise Mardin illeri bulunmaktadır. Yeryüzü şekilleri açısından genelde dağlarla çevrili, ortası hafif çukurlaşmış görünümdedir ve Güneydoğu Torosların kollarıyla çevrilidir. En yüksek dağı Muş sınırı yakınındaki Anduk Dağıdır (2830m).D.bakır ilinde sert ve kurak bir kara iklimi hakimdir.

TÜİK 2009 nüfus sayımına göre toplam il nüfusu 1.515.011 dır. Şehir merkezi yani asıl Diyarbakır kentinin merkez nüfusu ise 834.854 ’dür. Nüfusu ile Gaziantep'ten sonra Güneydoğu'nun ikinci büyük kentidir. Kilometrekareye düşen insan sayısı Türkiye ortalaması 88 iken Diyarbakır'da bu sayı 95’tir. 1990-2000 döneminde yıllık nüfus artış hızı binde 21.73, Türkiye ortalaması binde 18,3'dür. Diyarbakır merkezinini nüfusu ise 834.854 dir.

Diyarbakır’da 650 bin hektara yakın bir alan ekilmektedir. Tahıl başta gelen ürünüdür. Sebze ve meyvecilik gelişmektedir. Tahıl ürünü 20 sene içinde 3 misli artmıştır. Başlıca tarım ürünleri ise buğday, arpa, darı, pirinç, mercimek, baklagiller, saf pamuk, tütün, susam ve keten tohumudur. Son 10 sene içinde sebzecilik çok gelişmiştir. Hıyar, domates, patlıcan, biber, fasulye, kabak ve tâze soğan yetişir. Diyarbakır karpuzu ve kavunu iri olduğu gibi, çok lezzetlidir. Türkiye’de yetişen karpuzun % 10’a yakını ve kavunun % 5’i Diyarbakır’da yetişir. Meyvecilikte daha çok üzüm, ceviz, bâdem, nar, dut ve armut yetişir. Diğer meyveler azdır. Sun’î gübre kullanımıyla modern tarım araçları kullanımı artmıştır. Dicle, Diyarbakır’ın Nil’i sayılır. Dicle kenarındaki köylerde “Boranhane” denilen güvercinliklerde binlerce güvercin beslenir.

İlde irili ufaklı 240 civarında imalat sanayinde işletme bulunmaktadır. Son yıllarda sulu tarıma geçişte yaşanan gelişmeler sonucu tarıma dayalı sanayide hareketlilik yaşanmıştır. Bunun sonucu olarak 60 civarında kütlü pamuk işleme tesisi, 10 civarındada pamuk yağı üretim tesisleri faaliyete geçmiştir. Ayrıca 10 civarında tuğla fabrikası, 10 civarında un fabrikası, 10 civarında mermer işleme tesisi belli başlı tesislerimiz olarak öne çıkmaktadır. Özellikle zengin mermer yataklarının değerlendirilmesi için 39 mermer ocağından blok mermer üretimi gerçekleştirilmektedir. İl mermer merkezi olma yolundadır. Üretilen mermerin %88’i ihraç edilmektedir. Alt yapısı tamamlanmış 1 Organize Sanayi Bölgemiz, 3’ü merkezde olmak üzere 6 Küçük Sanayi Sitemiz faal durumdadır.D.bakır Organize Sanayi Bölgesi Diyarbakır Elazığ Devlet Karayolunun 22. km ’sinde Yaytaş Köyü Sınırları içerisinde 1992 yılında 523 hektar alana kamulaştırma işlemleri tamamlanarak 5.000 ile 45.000 m2 arasında toplam 255 sanayi parseli oluşturulmuştur.120 firma üretimde 40 firma inşaat’ta ve 39 firmada projede olmak üzere toplam 199 firmaya yer verilmiştir . Diyarbakır sanayisi cılız kalmış şehir ekonomisine fazla katkıda bulunmamaktadır.

İl merkezi karayollarının kavşak noktasındadır. Diyarbakır’a hem karayolu, hem hava ve demiryolu ile ulaşım sağlanabilmektedir. Her gün Ankara ile İstanbul’dan düzenli uçak seferleri yapılmaktadır. Diyarbakır’dan hemen hemen Türkiye’nin her yerine otobüs ile yolculuk etmek mümkündür. Ayrıca Ortadoğu ülkelerine taksi ile yolcu taşımacılığı da yapılmaktadır.

DİYARBAKIR GAYRİMENKUL PİYASASININ GELİŞİMİ

Son beş yılda Diyarbakır'daki nitelikli konut sayısı % 43 artmıştır. Artışta yoğun göçün, çekirdek aileye geçişin, ekonomide olan refahın ve diğer kentlerde yaşayan hemşehrilerin kente yatırım yapmasının etkisi büyüktür. Kentte son beş yılda nitelikli konut sayısının 30 bini bulduğunun altı çizilirken, göstergeler de kentin adeta bir şantiyeye dönüştüğünü ortaya koyuyor. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası'nın verilerine göre 2008 yılında kentteki konut sayısı 69.866. Kentte 30 bin yeni konutun yapılması ile rakam yüzde 43 artmış durumda.

Kentte yapılan bir araştırmada 2009'un ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre konut üretiminin % 123.8 arttığına da işaret ediliyor. Kentteki toplam TOKİ konut sayısının ise 8 bin 640'a ulaşacağı belirtiliyor.

Ayrıca Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi 14 mahallede kentsel dönüşüm başlatmış durumdadır. Belediye bu mahallelerde toplantılar yaparak, yeni modern binaların yapılması için harekete geçmiştir. Mahalleli yine aynı yere yapılacak konutlarda ikamet edecektir. Ayrıca kentin 4 ana gelişim aksı da belirlenmiştir. Birinci aks, kuzeybatıdaki Kayapınar bölgesi, kuzeydoğu ve güneybatı ikinci ve üçüncü akslar. Dicle nehrinin diğer tarafı ise arazi yapısı nedeniyle dublex ve triblex yapılar için ayrılmış durumdadır ve dördüncü aksı oluşturmaktadır.

Konut üretiminin gelişmesinde diğer faktörlerin ise; inanç nedeniyle birikimlerin faizde değil gayrimenkulde değerlendirmesi, bankaların konut sektörüyle ilgili kredi oranları diğer kentlere göç edenlerin memleketlerinde yatırım yapması ve ‘”Açılım” politikalarıyla birlikte Avrupa'daki hemşerilerin de Diyarbakır'dan konut alması olarak gösterilmekte ve sektörün yatırım hızının 5 yıl daha kesilmemesi beklenmektedir.

Diyarbakır’da İnşaatların hızla artması arsa fiyatlarının artmasına yol açmıştır. Arsa fiyatlarının aşırı değerlenmesi sonucunda ev fiyatları da artmıştır. 2009-2010 yıllarında artan arazi fiyatları ciddi bir rant oluşturmuş ve inşaattan cok sadece arsa satışları yapılmaktaydı, fakat dönemin valisi ve belediye başkanlarının yaptığı çağrılar ve aldığı önlemler sayesinde arazideki haksız rantın önü alınmıştır.

Diyarbakır’da İnşaat sektörünün şehrin dinamosu olmuştur. İnşaatların hızla artması sonucu ekonomi canlanmış olup şehrin çoğu yerinde inşaatla malzemeleri satan dükkanlar, perakende yapı mağazaları açılmıştır. Öngörülerimize göre; şehrin nüfusunun artması, ekonomideki istikrarın devam etmesi durumunda inşaat sektörünün ildeki yükselişine beş yıl daha bu hızda devam edebileceği düşünülmektedir.

Diyarbakır ilinde 3 tane büyük alışveriş merkezi bulunmaktadır. Şehrin nüfusunun büyük olması ve bilinçli tüketicilerin artması kapalı alışveriş merkezlerine olan ilgiyi artırmaktadır. Öyle ki özellikle hafta sonları kapalı alışveriş merkezlerinde otoparklarında yer kalmamış olup, yemek için sıra beklemek bile gerekebilmektedir.M2 fiyatlarının 7.000 TL-10.000 TL arasında değiştiği dükkanların değerli olduğu gözükmektedir.D.bakırın halihazırda en az iki tane daha A.V.M ye ihtiyacı bulunmaktadır.

Diyarbakır merkezi 2004 yılında dört ilçeye bölünmüştür. Şehrin kuzey tarafı ve daha çok eski yapılaşmanın, tarihi mekanların, surlarla çevrilmiş olan alanı Sur ilçesi, şehrin ekonomisinin işlek olduğu eski ve yeni yapılaşmanın olduğu Yenişehir İlçesi, daha çok göç alan ve ruhsatsız yapıların çok olduğu Bağlar İlçesi, şehrin yenilenen yüzü ve planlı-site tipi yapılaşmanın çok olduğu Kayapınar İlçesinden oluşmaktadır. Diyarbakır ilinin diğer ilçeleri Hani, Dicle, Eğil, kulp, Ergani, Kocaköy, Çüngüş, Çermik, Çınar, Dicle, Hazro, Lice ve Bismil ’dir.

Kayapınar İlçesi :Planlı ve hızla inşaatların arttığı değerli bir ilçesidir. 2004 yılında çok sayıda köyün bağlanmasıyla büyükşehir belediyesinin ilk kademe belediyesi olmuştur. Belediyenin kurulduğu 1991 yılında belde nüfusu resmi rakamlarla 3 bin iken, 1994 yılında 20 bin, 1997 yılında 42 bin, 2000 yılı nüfus sayımında 68 bin oldu. Son beş yılda yoğun göç alan beldemizin nufusunun 150 bin civarında olduğu tahmin edilmektedir. Diyarbakır’da adeta bir şantiye görünümünde olan belediye sınırları içerisinde inşa edilen binalar göz önüne alındığında önümüzdeki 2 yıl içerisinde bir 40 bin civarında nüfusun bu bölgeye yerleşmesi beklenmektedir.D.bakır ilinin orta ve yüksek gelirli vatandaşlarımızn tercih ettiği bir ilçesidir.Daha çok konutsal anlamda büyüme vardır.Yalnız ticari anlamda bir kaç cadde haricinde dükkanlar çok fazla değerli olmasa da sitelerin hızla yükselmesi ilerde dükkanların da değerli olabileceği görülmüştür.İlçenin aktif olan işlek bulvarları Diclekent Bulvarı, Şanlıurfa Bulvarı, Elazığ-Diyarbakır ana karayolu da ilçenin ticari ve konut olarak aktif olan yerleridir.

Diclekent Semti, Kayapınar ilçesinin kalbi olan bir semt olmuştur. Planlı bir yapılaşmaya sahiptir, altyapı çalışmaları bitmiştir. Doğalgaza geçilmiş olup yakıt olarak uygun bir pozisyon almıştır. Diyarbakır ilinin en değerli konutları bu bölgede yer almaktadır. Mesken olarak konut fiyatlarının 700-1200.-TL olarak değiştiği ticari olarak aktif olan caddeleri Diclekent Bulvarı, Yılmaz Güney Caddesi olmaktadır. Dükkan metrekare fiyatlarının ise konumuna göre 5.000-20.000.-TL arasında değiştiği görülmüştür. En değerli dükkanlar Diclekent Bulvarı, Yılmaz Güney Caddesi, Musa Anter Caddesi, Kayapınar caddesine konumlu olan dükkanlardır. Boş arsalar çok kıymetli olup özellikle Tekel Tütün ve İçki Fabrikası etrafında 75 metrelik çevre yolunun sağ tarafında kalan arsalar olmaktadır. Arsaların dönümü 400.000-600.000.-TL arasında değişmektedir. Buradaki arsa sahibi ve yüklenici arasındaki kat karşılığı oranı % 50 dir. Banka şubeleri, kaliteli markaların perakende mağazaları ve lokantalar Diclekent bulvar üzerindedir. Ayrık nizam tarzında olan siteler 10-13 katlı binalardan oluşmaktadır. Her sitede yeşillendirilmiş alan olup, çocuk oyun parkları da mevcuttur. Bazı lüks sitelerde yüzme havuzu da bulunmaktadır. Diclekent semtin sınırları içerisinde Kayapınar Belediyesi, İlçe Kaymakamlığı, Migros City A.V.M, Parkorman gibi resmi ve sosyal tesisler bulunmaktadır.

Yılmaz güney Caddesi Kayapınar ilçesinin aktif olan caddelerinden biridir. Caddenin devamı Diyarbakır ilini Şanlıurfa yoluna bağlayan Şanlıurfa bulvarına bağlayacaktır. Caddenin etrafında siteler bulunmakta boş olan arsalar kıymetli olup hızla değerlendirilebilir.

Diclekent semtinin kuzeyinde yer alan Tekel Tütün ve içki Fabrikası 650 dönünlük geniş bir alana yayılmaktadır. Fakat görülen lüzum üzerine fabrika üretimi sona ermiştir. İşçiler yavaş yavaş tasfiye edilmektedir. Bu bölümdeki emsal oranı : 1,25 taks oranı : % 20 olmaktadır. Böylesine büyük bir alanın imarı olması ve tercih edilen bir bölgede kalması sebebiyle Diclekent semtinin gelecekte yapılaşmasının hızla devam edileceği öngörüsü oluşmaktadır.

Ulaşım olarak Kayapınar ilçesinin arterleri Diclekent Bulvarı, Kayapınar Caddesi, Yılmaz güney Caddesi, Musa anter Caddesi, 75 metrelik çevre yolu olup toplu taşıma araçlarını kullanmak isteyen vatandaşlar bu caddeleri kullanmak zorundadırlar.

Yenişehir İlçesi :Toplam alanı 17,60 km2olup; Suriçi yerleşim merkezinin kuzeyinden başlar. İlçenin doğusunda Dicle nehri, güneyinde Çarıklı mahallesi ve Bağlar ilçe sınırı, kuzeyinde Deve Geçidi Barajı, batısında ise Kayapınar ilçe sınırları içerisinde bulunur. İlçe bu konumuyla Diyarbakır’ın ortasında yer alır. Diyarbakır ilinin sur içinden sonra yapılaşması eski olan ikinci ilçesidir. Ticari aktiflik olarak en işlek caddelere sahip olan ilçesidir. İlin ortak noktası olduğu için tüm banka şubeleri, erkek-kız yurtları, Diyarbakır valiliği, Nüfus Müdürlüğü, 9.Karayolları Bölge Müdürlüğü, Maliye ve Defterdarlık gibi tüm kurumlar bu ilçede toplanmıştır. Ticari olarak bakımlı, pahallı taşınmazların olduğu fakat konut olarak eski yıpranmış konutların ağırlıkta olduğu bir ilçemizdir. İlin çok gelişmesiyle arsa fiyatlarının çok artması sebebiyle ilçede eski ve yıpranmış binaların yıkılıp yeniden modern bir şekilde yapıldığı ve değerli bir şekilde satıldığı görülmüştür.

Yenişehir ilçesinin en aktif olan semtidir. Ekinciler Caddesi,Gevran Caddesi, Rızvan ağa Caddesi ofis semtine ait olan caddelerdir. Ekinciler ve Gevran caddeleri üzerinde olan ticari mülkler değerli olup cadde konumuna ve büyüklüğüne göre dükkanlar m2 si 10.000 TL-20.000 TL arasında değişmektedir. Mesken olarak değerlendirdiğimizde çoğu binaların eski olması ve tercih edilebilirlik yönünden talebin az olması sebebiyle mesken fiyatları kayapınar ilçesinden düşük fakat diğer ilçelere oranla fazladır. Meskenler genelde 3+1 olup 120-160 m2 büyüklüktedir. Mesken fiyatlarının duruma göre 600-900.-TL arasında değiştiği görülmüştür. Caddeler üzerinde genelde Kafeler, Banka şubeleri, Apartmanların zemin katları kafelere dönüşmüş olup, diğer katlarda büro olarak çoğu zaman kullanılmaktadır. Trafiğe kapalı olan sanat sokağı etrafı kafelerle çevrilmiş olup özellikle gençlerin sık sık uğradığı canlı bir sokak durumundadır. Sanat Sokak etrafındaki dükkanlar oldukça değerlidir.

Ofis semti genelde diğer illerden gelen vatandaşların ve öğrencilerin kiralama olarak tercih ettikleri bir semttir. Semtin ulaşım olarak hiçbir sıkıntısı yoktur. Her Caddesinden toplu taşıma araçları geçmektedir yada yürüme mesafesinde kalmaktadır. Semt genelde kaloriferli yakıt sistemini kullanmaktadır ancak 2011 senesinde doğalgaz dönüşüm altyapı çalışmaları başlamış olup hızla devam etmektedir.

Vilayet semti, resmi kurumların bol olarak bulunduğu bir yerdir. Adından da anlaşıldığı gibi İl valiliği, Nüfus Müdürlüğü, 9. Bölge Karayolları Müdürlüğü, Tarım Müdürlüğü, Yenişehir Belediyesi gibi resmi tesislerin çok olduğu bir semttir.

Sem eski bir yapılaşmaya sahip olup binaların çoğu yaşlı ve demodedir, alttaki dükkanlar ofis semtindeki gibi değerli konumdadır. Lise Cadesi ,İnaloğlu Caddesi, Hintli Baba Caddesi, Mahmut Azizoğlu Caddesi semtin işlek caddeleridir.

Bu semtteki meskenler ofis semtindeki meskenlerden daha kıymetlidirler. Ticari olarak da dükkanlar ofis semtine göre daha düşük değerlidir. Vilayet semti genelde diğer illerden gelen vatandaşların ve öğrencilerin kiralama olarak tercih ettikleri bir semttir. Semtin ulaşım olarak hiçbir sıkıntısı yoktur. Her Caddesinden toplu taşıma araçları geçmektedir ya da yürüme mesafesinde kalmaktadır.

İl stadyumu olan Atatürk Şehir stadı bu semtin sınırları dahilinde kalmaktadır. 15.000 kişilik bir stad olan Atatürk stadı DiyarbakırSpor severler için uğrak bir mekandır. Stadın etrafındaki mülkler de bu nedenle değerlidir. Stadın etrafında genelde araba galerileri bulunmaktadır. Semtte genellikle apartman tarzında 7-8 katlı binalar hakimdir. Meskenlerin çoğu 120 m2 ile 180 m2 arasındadır.

Şehitlik semti, Yenişehir ilçesinin diğer semtlere oranla ruhsatsız yapılarının çok olduğu, plansız bir yapılaşmanın bulunduğu bir semtidir. Ticari olarak aktif caddesi Sezai Karakoç Bulvarı ve Şehitlik Caddesi ’dir. Düşük ve orta gelirli vatandaşlarımızın tercih ettiği bir bölgedir. Askeri şehitlik ve İl mezarlığı bu semtin sınırları dahilindedir. Apartman tarzında semtin iç taraflarında mustakil tipli evlerde bulunmaktadır. Sobalı daireler çoğunluktadır. Tercih edilirliği düşük durumdadır ve semtin çoğunluğu 3+1 tarzında evlerden oluşup 40.000-80.000.-TL arasında ev fiyatları bulunmaktadır.

Bağlar İlçesi :Merkez ilçedir. Nüfusu 450.00 den fazladır. Diyarbakır'ın en büyük ilçesi olduğu kadar Türkiye'nin de en büyük ilçelerinden biridir. İlçenin sınırları içerisinde Diyarbakır ilinin 2 büyük AVM si bulunmakta, geniş sosyal park alanlar bulunmaktadır.

Bir semt iken yeni çıkan bir kanunla merkez ilçe yapılmıştır. Nüfusun çoğunluğunu çocuk yaştakiler oluşturur. Burda yaşayan aileler genellikle çok çocukludur ve birçoğu göç mağdurudur. Yenihal semti civarında yeni Kaymakamlık binası hazır hale getirilmiştir.

İlçenin büyük olması sebebiyle konut ve ticari mülklerin değeri çok farklılık göstermektedir. Eski yapıların çoğu plansız ve ruhsatsız yapılardan oluşmaktadır. Bağlar ilçesinin ana arterleri; Nükhet Coşkun Caddesi, Fatih Caddesi, Girne Caddesi, Gürsel Caddesi, Aydın Arslan Bulvarı, Barış Caddesi, Havalimanı Caddesi yer almaktadır.

Nükhet Coşkun Caddesi: Bağlar ilçesinin ticari olarak aktif caddesidir. Caddenin aktif olan caddeye konumlu olan dükkanlar değerlidir. fakat dükkanların çoğu kargir yapıda olup projeleri bulunmamaktadır. Mahallen dükkanların m2 si 15.000 TL-20.000 TL olarak değişmektedir. Caddenin birbirine bağlanan mahallelerinde gecekondu tarzı yapılaşma vardır çoğu plansız olup mahallen değerleri 40.000 TL-80.000 TL arasında değişmektedir. Bu cadde üzerinde Bağlar Hastanesi, Ziraat Bankası, İlçe muhtarlıkları yer almaktadır. Toplu taşıma araçlarının çoğu bu cadde üzerinden geçmektedir. Fatih Caddesi üzerinde mobilya satış mağazalarının çokça yer aldığı ve caddeye bağlanan mahallerde gecekondu yapılaşması olduğu çoğunun ruhsatı olmadığı bilinmektedir. Bağlar İlçesinin orta kısmında yer alan Gürsel Caddesi, Fatih Caddesi, Girne Caddesi ve Havalimanı Caddelerinin ortak özellikleri caddeye konumlu olan dükkanların değerli olması, meskenlerin eski yıpranmış ve değerlerinin vasat olmasıdır. İlçenin sayılan caddelerinde binaların yeniden inşası pek mümkün olmadığından gelecek için yatırım amaçlı düşünülmesi faydalı değildir.

Turgut Özal Bulvarı, Aydın Arslan Bulvarı, Hatboyu Caddesi, Sunay Caddesi, Yeni Hal Caddeleri Bağlar ilçesinin düzenli yapılaşması olan caddeleridir. Turgut Özal Bulvarı ve Aydın Arslan Bulvarı üzerinde Babil AVM ve Ninnova AVM bulunmaktadır. İki alışveriş merkezinin sayesinde iki bulvar ticari olarak ve mesken olarak değerlenmektedir. Buradaki mesken fiyatlarının 600 TL-700 TL/m2 olarak - dükkanların ise 1.000-3.000 TL/m2 olarak değişmekte olduğu görülmüştür. Sunay Caddesi içerisindeki geniş bir park olan koşuyolu parkı caddeye ticari anlamda değer kazandırmıştır fakat meskenler eski, bakımsız ve ruhsatsız yerlerdir.

Bağlar ilçesinin Yenihal Caddeleri haricinde ki tüm kesimlerinde eski bir yapılaşma, plansız bir düzen vardır. Fakat Yenihal Caddelerinde düzenli bir imar planı oluşmuş olup arsaların da boş olması sebeniyle inşaatlar hızla devema etmekte ve meskenler değerli bir konuma geçmiştir. Emsal Oranı:1,40 Taks:0,25 olup maks 9 kat yüksekliğe imar izni verilmiştir. Burada arsa dönüm fiyatları 200.000 TL-400.000 TL arasında değiştiği görülmüştür. Burada Arsa sahibi ile yüklenici arasında %40 oranında kat karşılığı ilişkisi vardır. Bölge, gelecek için karlı bir yatırım olabilir.

Sur İlçesi :2008 yılında, 5747 sayılı Kanunla, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde, Diyarbakır’ın en eski yerleşim merkezinde kurulmuştur. Sur İlçesi adını, ilçe merkezi ile çevirili bulunan Diyarbakır Sur’larından almıştır. Dünya da Çin Seddinden sonra en uzun surlara sahip olmasıyla beraber surlar ilçeyi balık sırtı gibi çepeçevre sarmıştır. 1940 lı yıllara kadar Diyarbakır şehri tamamiyle Sur İlçesinde ibaret olup sadece sur içinde yaşamaktadır. Artan nüfus ve verimli arsalar sonucunda şehir surlardan sıyrılıp sur dışına tasmıştır. Sur ilçesi tarihi zenginliklerle dolu olup ilçede çok sayıda han, hamam, kervansaraylar vardır. Bu tarihi yerlere örnek olarak; Ulu Camii, Hz Süleyman Kabri, Hasanpaşa Hanı, Deliler Hanı gibi turizme katkı sağlayan yerler, Tüm banka şubeleri Gazi Caddesi üzerinde bulunmaktadır. Görüldüğü gibi Gazi Caddesi üzerindeki ticari mülkler çok değerli olup meskenler ise arka mahallelerde bulunmaktadır. Mesken olarak gelir düzeyi düşük vatandaşlarımızın tercih ettiği bir yerdir. Dükkanların m2 si 10.000-20.000 TL arasında değiştiği görülmüştür.

Sur ilçesinin diğer ana arterleri Melik Ahmet Caddesi,Süleyman Caddesi olup cadde üzerindeki dükkanlar değerli olup meskenler coğu ruhsatsız olup vasat değerde yer almaktadır.

Ergani İlçesi : Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Diyarbakır İli’ne bağlı ilçe olan Ergani’nin, kuzeyinde Elazığ, kuzeydoğusunda Dicle, doğusunda Merkez ilçe, güneyinde Şanlıurfa, batısında Çermik, kuzeybatısında da Çüngüş ilçeleri bulunmaktadır. İlçe Dicle havzasında olup, kuzeyi dağlık, güneyi de düzlüklerden oluşmaktadır. Kuzeydeki engebeli yapı, Güneydoğu Torosların uzantısıdır. Dicle Irmağı ve kollarının suladığı ilçe topraklarının en önemli düzlüğü Ergani (Gevran) Ovasıdır. Devegeçidi baraj Gölünün bir bölümü de ilçenin sınırları içerisindedir. Güneydoğu Anadolu Projesi’nin (GAP) Kralkızı Barajının göl alanı da ilçenin kuzey kesimindedir. Diyarbakır’a 57 km. uzaklıktaki ilçenin yüzölçümü 1.489 km2 olup, şehir nüfusu: 61.973 (2007 Adrese Dayalı Nüfus kayıt Sistemine göre ) İlçe toplam nüfusu 109.678’dir. 39 -50 Doğu Boylamı 37-32 Kuzey Enleminde yer alır. Ergani nüfus olarak Diyarbakır ilinin en büyük ilçesidir. İlçe merkezine bağlı 83 köy bulunmaktadır. İlçenin ekonomisi tarım, hayvancılık, madencilik, ticaret ve taşımacılığa dayalıdır.

Ergani ilçesi Diyarbakır ilinin en büyük ilçelerinden biridir. Ergani ilçesi Diyarbakır ilindeki gibi Elazığ-Diyarbakır ana karayolu üzerinde konut inşaatları hızla başlamakta ve bitirilmeye çalışılmaktadır. Ergani ilçesindede arsa ve konutlar 2009 yılından bu yana değerlenmektedir. Ergani ilçe merkezindeki Cumhuriyet Caddesi üzerindeki dükkanlar ticari olarak değerli bir durumdadır. Meskenler ise daha çok kargir iki katlı yapılardan oluşmaktadır. Fiyatları 40.000 TL-60.000 TL arasında değişmektedir.

Bismil İlçesi: 1936 yılında ilçe olan BİSMİL, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, yüzölçümü olarak Diyarbakır iline bağlı en büyük ilçedir. Bismil ilçesi verimli arazileri olan tarımsal faaliyetleri yüksek bir ilçemizdir.Genelde Bismil'e özgü yapılar, kerpiçten ve tek katlı binalardır. Her evin mutlaka bir bahçesi olup, bu bahçelerde mutlaka her çeşit meyve süs bitkileri bulunur. Sokaklar her 100 metrede bir, dört yolla kesişir. Ancak son yıllardaki çarpık kentleşmeden ilçede nasibini almıştır. Bu çarpık kentleşme neticesinde Diyarbakır'a özgü çıkmaz sokaklar ilçede de oluşmuştur. Bismil artık yayılabileceği kadar yayılmış olup, Dicle nehirinin diğer yakasına da taşmıştır. Yayılma imkanı bittiğinden ilçede yapılaşma kat olarak yükselmeye başlamıştır. Özellikle Altıok mahallesi 6-7 katlı modern binalarla dolmuştur. Buradaki yükselme bittiğinde sıra Fatih, Kurtuluş ve Bozkurt Mahallelerine gelecektir. Yeni oluşan Sanayi, Tekel Esentepe, Şentepe, Seyrantepe mahalleleri maalesef İmara uygun yapılmamıştır.

İlçenin ana geçim kaynağı Tarımdır. İlçenin ekilebilirlik tarım arazisi açısından Diyarbakır İlinin en büyük İlçesi olan Bismil'de genellikle hububat ekimi yapılmakla birlikte son yıllarda enerji imkanları sağlanması ve çevrede yapılan barajlardan dolayı, başta pamuk olmak üzere diğer endüstri bitkilerinin ekimi çok geniş alanlara yayılmıştır. Hububat ekiminin verimi genellikle yağışlara bağlı olduğundan yağışlı geçen yıllarda ürün rekoltesinde büyük artış görülmektedir. Son yıllarda sulu tarımda büyük artış gözlenmekte ve sondajlarla sulama yapılamakta ve Çukurova'ya rakip olacak şekilde pamuk rekoltesi gözle görülür biçimde artmıştır. Ancak buna paralel olarak Tekstil alanında iş yapacak sanayi tesisleri bulunmamaktadır. Ham madde yönünden oldukça zengin olan İlçemizde bu tür sanayi tesislerinin yapılması teşvik edilmelidir.

Şahap CENGİZ
İnşaat Mühendisi
Değerleme Uzman Yrd.